Środa popielcowa

Kiedy kończy się okres karnawału, który jest synonimem zabawy, beztroski, a nawet rozwiązłości, przychodzi czas na wyciszenie i skierowanie swych myśli ku Bogu. Momentem przełomowym jest Popielec czyli Środa Popielcowa. Dla osób wierzących jest ona początkiem wielkiego postu, oznaczającego zerwanie z rozrywkami i zastąpienie ich refleksją nad marnością bytu ziemskiego.

Popielec wypada w lutym lub w marcu, zawsze na 46 dni kalendarzowych przed Wielkanocą. Rozpoczyna 40-dniowy post, do którego nie są wliczane niedziele. Symbolizuje on czterdziestodniową tułaczkę Chrystusa po pustyni, z którym chrześcijanie powinni się w tym czasie identyfikować.

 

Historia posypywania głów popiołem

Mimo, że Popielec nie jest dniem wolnym od pracy, uważany jest za jedno z najważniejszych wydarzeń w roku liturgicznym. Posiada bardzo długą tradycję ? pierwsze posypywanie głowy popiołem i gremialne przyznawanie się do winy za grzechy miało miejsce w VIII wieku. Dwa wieki później papież Urban II postanowił, że będzie to ścisły zwyczaj obchodzony w Kościele katolickim. I chociaż w dzisiejszych czasach trend umartwiania się nie jest tak widoczny jak niegdyś, wielu katolików respektuje ten okres głębokiego smutku.

Prochem jesteś, w proch się obrócisz…

Nazwa ?Popielec? wywodzi się od popiołu, którym kapłan posypuje w tym dniu głowy wiernych i który jest symbolem kruchości ludzkiego żywota. Popiół pochodzi z palm wielkanocnych poświeconych w trakcie Niedzieli Palmowej obchodzonej w poprzednim roku.

 

W środę popielcową każdy wierzący katolik powinien udać się do świątyni, aby  przypomnieć sobie o tym, że jest istotą grzeszną oraz przemijającą. Przekaz Środy Popielcowej jest jasny. Człowiek powinien zwrócić się w kierunku Boga, ponieważ tylko on daje życie wieczne i zapewnia nieprzemijalność po śmierci.

 

Mówi o tym kapłan posypując głowy wiernych popiołem: ?Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz?. Symbolika tego gestu jest tak wymowna, że weszła do użytku codziennego, a określenie ?posypać głowę popiołem? oznacza tyle co przyznać się do winy, wyrazić skruchę.

 

Post w Środę Popielcową

Rytuały religijne towarzyszące Popielcowi są drogowskazem, dzięki któremu zdołamy przejść przez czas pasyjny zachowując wstrzemięźliwość i odprawiając pokutę. Już sama Środa Popielcowa jest rygorystyczna i zakazuje katolikom od lat 14 spożywania potraw mięsnych oraz ograniczenie jadłospisu do trzech posiłków dziennie. W tym, tylko w czasie jednego z nich wolno najeść się ?do syta?.

 

Jeżeli chodzi o dozwolone potrawy spożywane począwszy od Środy Popielcowej, powinniśmy być bardzo uważni. Zakazane jest bowiem spożywanie tłuszczów zwierzęcych, w związku z czym nie powinno się używać ani masła, ani smalcu. Dobrym środkiem zastępczym jest oliwa z oliwek, a także olej słonecznikowy. Dawniej wystrzegano się także elementów menu pochodzenia zwierzęcego, takich jak mleko i jego pochodne. Dzisiaj zakaz ten nie jest  respektowany. Tradycyjnymi daniami Środy Popielcowej są śledzie i żur.

 

Do popielcowych zwyczajów związanych z kulinariami należało również wyparzenie wszystkich garnków, by nie miały one żadnego kontaktu z tłuszczem, a następnie czyszczenie ich popiołem.

 

Modlitwa i pokuta

Wielki Post to nie tylko unikanie zabawy oraz mięsnych i obfitych dań. To także konieczność codziennej modlitwy, a także odbycia spowiedzi, która ma oczyścić nas z grzechu, aby z czystym sumieniem wkroczyć w okres pasyjny. Nie bez znaczenia jest także jałmużna będąca jednym z nakazów wielkiego postu.

 

W tym czasie często organizuje się także pielgrzymki, a Kościół nakazuje ćwiczenia duchowe mające na celu wzmocnienie wiary, a także braterstwo, by ludzie wspólnie, posiadając wzajemne wsparcie, mogli przejść przez ten niełatwy przecież okres.

Kiedy wypada Popielec?

W 2012 roku Środa Popielcowa wypada 22 lutego.

W 2013 roku Środa Popielcowa wypada 13 lutego

W 2014 roku Środa Popielcowa wypada 5 marca.

W 2015 roku Środa Popielcowa wypada 18 lutego.

W 2016 roku Środa Popielcowa wypada 10 lutego.

W 2017 roku Środa Popielcowa wypada 1 marca.

Nadchodzące święta

Wielka Sobota

19 kwiecień

Wielka Sobota, dzień poprzedzający Niedzielę Wielkanocną, jest czasem ciszy i oczekiwania na zmartwychwstanie Chrystusa. W tym dniu nie jest odprawiana Msza Święta, a liturgia wieczerzy paschalnej należy już formalnie do Niedzieli Wielkanocnej. Wielka Sobota jest także dniem kiedy wierni przynoszą do Kościoła pokarmy, które zostaną...

Wielkanoc

20 kwiecień

Wielkanoc, nazywana również Paschą, to czas, w którym katolicy przeżywają śmierć i zmartwychwstanie Pańskie. Ten wyjątkowy czas obejmuje trzy doby, rozpoczynając od wieczoru w Wielki Czwartek poprzez Wielki Piątek, Wielką Sobotę, a kończąc na Wielkiej Niedzieli. Jest to tak zwane Triduum Paschalne. W obiegowej opinii...

Niedziela Wielkanocna

20 kwiecień

Niedziela Wielkanocna, określana bywa również jako Wielka Niedziela lub Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego. W kościele katolickim odprawiana jest tego dnia najbardziej uroczysta w całej liturgii msza, zwana rezurekcyjną. Przybyli na poranne nabożeństwo wierni zastają pusty Grób Chrystusa. Mszę rozpoczynają słowa Alleluja, czyli Chwalcie Boga. Kapłan oznajmia...

Śmigus Dyngus

21 kwiecień

Poniedziałek Wielkanocny często nazywany jest Lanym Poniedziałkiem, a jeszcze częściej określany jest za pomocą obiegowej nazwy Śmigus-Dyngus. Zwyczaj Śmigusu-Dyngusu jest obrządkiem bardzo starym. Śmigus polegał na biciu witkami wierzby lub brzozy po nogach oraz chlustaniu na siebie wodą, co miało zmyć brud i oczyścić ciało...

Emaus

21 kwiecień

Obok wielkanocnych obyczajów praktykowanych powszechnie, istnieją zwyczaje związane tylko z wybranymi regionami Polski. Jednym z  ciekawszych lokalnych wydarzeń, które przypada każdego roku w Poniedziałek Wielkanocny jest Emaus. Z pewnością nazwa ta, obca dla wielu Polaków, brzmi bardzo znajomo dla mieszkańców Krakowa. Pod nazwą Emaus kryje...